Hastanede Yatan Yaşlı Bireylerde Kırılganlık ve Fonksiyonel Durumun Değerlendirilmesi
Öz
Giriş: Kırılganlık, yaşlı bireylerde sık görülen ve fonksiyonel yetersizliğe neden olan bir durumdur. Bu çalışma, dahiliye kliniklerinde yatan yaşlı bireylerin kırılganlık ve fonksiyonel durumlarını, kırılganlık ile fonksiyonel durum arasındaki ilişkiyi incelenmek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı nitelikteki çalışma bir üniversite hastanesinin dahiliye kliniklerinde tedavi alan 231 yaşlı bireyle yapılmıştır. Araştırma verileri Hasta Tanıtım Formu, Edmonton Kırılganlık Ölçeği(EKÖ), Katz’ın Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi (GYA) ve Lawton ve Brody Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi (EGYAİ) kullanılarak toplandı.
Bulgular: Araştırmaya katılanların %55.4’ü kadın, %93.0’ü 65-84 yaş aralığında, %46.8’i okur yazar olmayan, %98.7’si kronik sağlık sorununa sahip bireylerdi. Katılımcıların EKÖ puan ortalaması 7.24±3.54 olup, yalnızca %26.0’sı kırılgan değildi. Katılımcıların %86.6’sının günlük yaşam aktivitelerinde, %56.3’ünün enstürümental günlük yaşam aktivitelerinde bağımsız olduğu belirlendi. Kadınların ve 85 ve üzeri yaşta olanların kırılganlık ölçek puanlarının daha yüksek, GYA ve EGYA ölçek puanlarının daha düşük olduğu saptandı. Renal sistem ilişkili sağlık sorunlarına sahip olan yaşlıların kırılganlık puanları daha yüksek, EGYA puanları daha düşük bulundu. Kırılganlık ile GYA ve EGYA puanları arasında negatif yönde, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı.
Sonuç ve Öneri: Çalışmada kadın, 85 yaş üzeri, eğitim düzeyi düşük olan bireylerin daha kırılgan oldukları, kırılganlığın fonksiyonel olarak daha bağımlı olma durumuyla ilişkili olduğu belirlendi. Yaşlı bireyleri kırılganlık düzeyinin ve fonksiyonel durumlarının hemşireler tarafından değerlendirmesi yaşlıların bütüncül bakım almaları, kırılganlıkla ilişikli olası sorunlardan korunmaları açısından önemlidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Afilalo J, Alexander KP, Mack MJ, Maurer MS, Green P, Allen LA, Popma JJ, Ferrucci ,L, Forman DE. Frailty assessment in the cardiovascular care of older adults. J Am Coll Cardiol 2014;63(8):747-62.
- Alonso C, Castro M, Rodriguez-Mañas L. Frailty: A basic and clinical challenge for the future. Inflammation. Advancing Age and Nutrition. Academic Press 2014; s.345-55.
- Altın M. Alzheimer tipi demans hastalarına bakım verenlerde tükenmişlik ve anksiyete, Tıpta Uzmanlık Tezi, İstanbul: Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı, İstanbul. 2006.
- Arpacı F. Yaşlı bireylerin yaşam kalitesi açısından günlük yaşam aktivitelerini yapabilme durumunun incelenmesi. YSAD 2015;8(1):46-53.
- Atakul E. 65 Yaş Ve Üzeri Hematolojik Onkoloji Hastalarının Kırılganlık Düzeylerinin Belirlenmesi. Yüksek lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2017.
- Aygör H. Edmonton Kırılganlık Ölçeği’nin Türk Toplumu İçin Geçerlik Ve Güvenirliğinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir, 2013.
- Clegg A, Young J, Iliffe S, Rikkert MO, & Rockwood K. Frailty in elderly people. Lancet 2013;381(9868):752-762. Díez-Villanueva P, Salamanca J, Rojas A, Alfonso F. Importance of frailty and comorbidity in elderly patients with severe aortic stenosis. Journal of geriatric cardiology: JGC 2017;14(6):379.
- Diker J, Etiler N, Yıldız M, Şeref B. Altmış beş yaş üzerindeki kişilerde bilişsel durumun günlük yaşam aktiviteleri, yaşam kalitesi ve demografik değişkenlerle ilişkisi: Bir alan çalışması. Anadolu Psikiyatri Derg 2001;2(2):79-86.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
28 Eylül 2023
Yayımlanma Tarihi
28 Eylül 2023
Gönderilme Tarihi
31 Temmuz 2023
Kabul Tarihi
18 Ağustos 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 7 Sayı: 1