BibTex RIS Cite

Yoğun Bakım Ünitelerinde Sık Karşılaşılan Etik Sorunlar

Year 2012, Volume: 1 Issue: 1, 30 - 38, 09.02.2012

Abstract

Bilim ve sağlık teknolojisindeki gelişmeler ölümle sonuçlanan birçok hastalıkta yaşam şansını arttıran, ileri teknolojiye dayalı bakım ve tedavi uygulamalarının sunumunu mümkün kılmaktadır. Bu durum bir yandan yaşam süresini uzatırken diğer yandan yaşam kalitesi, bakım maliyeti, yararsız bakım gibi etik tartışmaların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşireler ve hekimler karar verme, aydınlatılmış onam, yaşam destek tedavilerinin kısıtlanması ya da sonlandırılması, kaynakların eşit dağılımı ve yaşamın kalitesinin sorgulanması gibi etik sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Yoğun bakım ünitelerinde karşılaşılan etik durumların çözüme ulaştırmasında iyi bir ekip çalışması, etkin bir iletişim, ekip üyelerinin hasta hakları ve etik ilkelerle ilgili yeterli bilgiye sahip olmaları önemlidir. Makalede yoğun bakım ünitelerinde çalışan sağlık profesyonellerinin sıklıkla karşılaştıkları etik sorunlara, bu etik sorunların ortaya çıkmasını önlemeye yönelik yaklaşımlara ve çözüm önerilerine yer verilmiştir.

Anahtar sözcükler: Yoğun bakım, hemşirelik, etik ilkeler, etik sorun

 

ABSTRACT

Advancements in science and health technology have made the supply of the care and treatments based on advanced technology increasing chance to live possible for many fatal diseases; which -on the one hand- provides longer life time and causes such ethical discussions as quality of life, cost of the care and futile care on the other hand. Nurses and doctors who work at the intensive care units face ethical problems such as decisions, informed consent, withholding or withdrawing of life sustaining treatments, equal distribution of the resources and questioning of the quality of life. It is highly important for the team members to have a successful team work, an effective communication, sufficient level of information about patient rights and ethical principles in order to solve ethical problems encountered at the intensive care units. The present article provided solution-offers to the ethical problems often faced by the health care professionals who worked at the intensive care units and to the ethical problems emphasized here and the approaches to prevent these problems.

Key Words: Intensive care, nursing, ethical principles, ethical problem


References

  • Ackermann RJ (2000) Withholding and with- drawing life-sustaining treatment. Am Fam Physician, 62(7):1555-60.
  • Akdur R (2000) Sağlık hizmetleri ve sınırlı kay- nakların dağıtımı. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği, 8(1):38-45.
  • Aksoy Ş, Çevik E, Edisan Z (2002) Yaşamın so- nunda verilen kararlara ilişkin bir etik tartış- ma. T Klin Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi, 10(4):263- 68.
  • Appelbaum PS (2007) Assessment of patient’s competence to consent to treatment. N Engl J Med, 357(18):1834-1840.
  • Aydın E, Ersoy N (1995) Klinikte etik karar verme süreci. T Klin Tıbbi Etik, 3(1):12-6.
  • Azoulay E, Timsit JF, Sprung CL (2009) Prevalence and factors of intensive care unit conflicts. Am J Respir Clin Care Med, 180(9):853-60.
  • Başak T, Uzun Ş, Arslan F (2010) Yoğun bakım hemşirelerinin etik duyarlılıklarının incelen- mesi. Gülhane Tıp Dergisi, 52(2):76-81.
  • Baştürk E(2003) Do–Not–Resuscitate (DNR) tali- matının temel etik ikeler açısından değerlen- dirilmesi. T Klinik Tıp Etiği Hukuku Tarihi, 11(1):12-21.
  • Berggren I, Begat I, Severinsson E (2002) Aust- ralian clinical nurse supervisors’ ethical deci- sion-making style. Nursing and Health Sciences, 4(1-2):15-23.
  • Breen CM, Abernethy AP, Abbott KH et al. (2001) Conflict associated with decisions to limit life- sustaining treatment in intensive care units. J Ger Intern Med, 16(5):283-89.
  • Büyükkoçak Ü, Çakırca M (2007) Anestezi ve yo- ğun bakım ile ilgili etik konular. Türkiye Kli- nikleri J Anest Reanim, 5(1):19-30.
  • Christakis NA, Asch DA (1995) Physician characteristics associated with decisions to withdraw life support. Am J Public Health, 85(3):367-372.
  • Cimete G (2002) Yaşam Sonu Bakım Ölümcül Hastalarda Bütüncü Bakım. Nobel Tıp Kitab- evleri, ss: 93-123.
  • Cook DJ, Guyatt GH, Jaeschke R et al. (1995) Determinants in Canadian health care workers of the decision to withdraw life support from the critically ill. Canadian Critical Care Trials Group. JAMA, 273(9):703-8.
  • Curtis JR (2004) Communicating about end-of-life care with patients and families in the intensive care unit. Crit Care Clin, 20(3):363-80.
  • Çobanoğlu N (2009) Kuramsal ve Uygulamalı Tıp Etiği. Eflatun Yayınevi.
  • Demirhan EA, Karakaya H (2001) Klinik Uygulamalarda İçinde; Klinik Etik (Editörler: Demirhan E A, Oğuz Y, Elçioğlu Ö, Doğan H) Nobel Tıp Kitapevleri. ss: 85-98. İlişkileri.
  • Derse AR (2005) Limitation of treatment at the end-of-life: withholding and withdrawal. Clin Geratr Med, 21(1):223-238.
  • Elçioğlu Ö, Demirhan EA (2001) Klinik Uygulamalarda Her Durumda Ortaya Çıkan Etik Yükümlülükler. İçinde; Klinik Etik (Edi- törler: Demirhan EA, Oğuz Y, Elçioğlu Ö, Doğan H) Nobel Tıp Kitabevleri. ss: 104-148.
  • Erkekol FÖ, Numanoğlu N, Gürkan ÖU ve ark. (2002)Yoğun bakım ünitelerine ilişkin etik konular. Toraks Dergisi, 3(3):307–316.
  • Gillick MR (2012) Ethical issues near the end of life.http://www.uptodate.com/contentsethical issues-near-the-end-of-lifeview Ocak 2012). (erişim 15
  • Gilligan T, Smith ML, Raffin TA (2010) Ethical issues of care in the cardiac intensive care unit. In Cardiac Intensive Care. (Editors Jeremias A, Brown DL) Second Edition, Soun- ders Elsevier Inc. p:9-24.
  • Gilliland M (2010) A systematic approach to ethical decision-making for nurses confronted with ethical problems involving elder abuse. Health Careers Today www.mySA.com (erişim 1 Mart 2011).
  • Hall RI, Rocker GM (2000) End-of-Life support care in the ICU: treatments provided when life support was or was not withdrawn. Chest, 118(5):1424-30.
  • Hanson LC, Danis M, Garrett JM et al. (1996) Who decides? Physicians’ willingness to use life-sustaining treatment. Arc Intern Med, 156(7):785-789.
  • Hasta Hakları Yönetmeliği. Resmi Gazete Tarih: 01.08.1998; http://www.saglik.gov.tr/TR/belge/1- 555/hasta-haklari-yonetmeligi.html (erişim 15 Ocak 2011). 23420
  • Hughes M, Ahmed S (2009) Medical and nursing intensive care delivery-team dynamics and stressors. In Intensive Care Units: Stres, Procedures and Mortality Rates. (Editor Le Claire SE) Nova Sciences Publishers, Inc. p:111-124.
  • Kane G, Jeffery ME, Lanken PN et al. (2004) Ethical issues in the intensive care unit. Pulmonary Disease, 11(3):1-12.
  • Kellum JA, Dacey MJ (2009) Ethics in the intensive care unit: Informed consent; withholding and withdrawal of life support; and http://www.uptodate.com/contents/ethics-in- the-intensive-care-unit-informed-consent- withholding-and-withdrawal-of-life-support- and-requests-for-futile-therapies (erişim 20 Mayıs 2010) futile therapies.
  • Koh Y, Ku EY, Koo YM et al. (2004) Ethical issues identified in intensive care units of a university http://www.eubios.info/ABC4/abc4108.htm (erişim 10 Mayıs 2011). hospital.
  • Kutlay O, Yılmazlar A (2001) Anestezi ve yoğun bakımda etik. İçinde; Klinik Etik (Editörler: Demirhan E A, Oğuz Y, Elçioğlu Ö, Doğan H) Nobel Tıp Kitapevleri. ss: 532-548.
  • Latimer EJ (1998) Ethical care at the end of life. CMAJ, 158(13):1741-1747.
  • Levin PD, Sprung CL (2005) Withdrawing and withholding life- sustaining therapies are not the same. Critical Care, (9):230-232.
  • Lo B, Steinbrook R (1991) Beyond the Cruzan case: The US supreme court and medical practice. Ann Intern Med, 114(10):895-901.
  • Luce JM, Lemiaire F (2001) Two transatlantic view points on an critical quandry. Am J Respir Crit Care Med, 163(4):818-21.
  • Luce JM, Ruberfield GD (2002) Can health care costs be reduced by limiting intensive care at the end of life? Am J Respir Crit Care Med, 165(6):750-4.
  • Luce JM (1990) Ethical principles in critical care. JAMA, 263(5): 696-700.
  • Mani RK (2003) Limitation of life support in the ICU: Ethical issues relating to end of life care. Indian J Crit Care Med, 7(11): 2-7.
  • Melia KM (2001) Ethical issues and the impor- tance of concensus for the intensive care team. Soc Sci Med, 53(6):707-19.
  • Nelson JE, Danis M (2001) End-of-life care in intensive care unit: where are we now? Crit Care Med, 29(2):N2-9.
  • Oberle K, Hughes D (2001) Doctors’ and nurses’ perceptions of ethical problems in end of life decisions. J Adv Nurs, 33(6):707-15.
  • Raper RF, Fisher MMcD (2009) Ethics in intensive care. In OH’s Intensive Care Manual. (Editors Bertsen AD, Soni N) Sixth Edition, Butter- worth Heineman Elsevier, Elsevier Limited. p:61-66.
  • Sert H, Gözdemir M, Işık B (2007) Kardiyopulmo- ner canlandırma yapılmaması etik mi? Yeni Tıp Dergisi, 24(2):85-9.
  • Sibbald RW, Lazar NM (2005) Bench-to-bedside review: Ethical challanges for those in directing roles in critical care units. Critical Care, 9(1):76-80.
  • The Society of Critical Care Medicine Ethics Committee (1994) Attitudes of critical care medicine professionals concerning distribution of intensive care resources. Crit Care Med, 22(2): 358-62.
  • Troug R, Cist AF, Brackett SE et al. (2001) Recommendations for end-of-life care in the intensive care unit: The Ethics Committe of the Society of Critical Care Medicine. Crit Care Med, 29(12):2332-348.
  • Truog RD, Campbell ML, Curtis JR et al. (2008) Recommendations for end-of-life care in the intensive care unit: A consensus statement by the American College of Critical Care Medicine. Crit Care Med, 36(3):953-63.
  • Aydınlatılmış Onam Kılavuzu. TTB-UDEK Etik Çalışma Grubu Aydınlatılmış Onam Kılavuzu 2008. www.biyoetik.org.tr/etkinlikler/UDEK/UDEK- ECG-AO Kilavuzu.pdf (erişim 20 Mayıs 2010)
  • Türk Tabipler Birliği, Etik Bildirgeler Çalıştayı Sonuç Raporları, 2008 Birinci Baskı, Türk Tabipler Birliği Yayınları, Ankara.
  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1982). (http://www.anayasa.gen.tr/1982ay.htm; (erişim 5 Ocak 2011).
  • Uysal N (2004) Yoğun bakımda yaşam desteğinin sonlandırılması. 4(4):211-214. Bakım Dergisi,
  • Vincent JL (2001) Cultural differences in end-of life care. Crit Care Med, 29 (Suppl 2): 52-5.
  • Viney C (1996) A phenomenological study of ethical decision-making experiences among senior intensive care nurses and doctors concerning withdrawal of treatment. Nurs Crit Care, 1(4):182-87.
  • Whitmer M, Hurst S, Prins M et al. (2009) Medical Futility: a paradigm as old as Hippocrates. Dimensions of Critical Care Nursing, 28(2):67- 71.
  • Williams C (2007)(Editorial) Unpopular patients in intensive care unit: is holistic care achievable? Nursing in Critical Care, 12(2):59-60.
Year 2012, Volume: 1 Issue: 1, 30 - 38, 09.02.2012

Abstract

References

  • Ackermann RJ (2000) Withholding and with- drawing life-sustaining treatment. Am Fam Physician, 62(7):1555-60.
  • Akdur R (2000) Sağlık hizmetleri ve sınırlı kay- nakların dağıtımı. Türkiye Klinikleri Tıp Etiği, 8(1):38-45.
  • Aksoy Ş, Çevik E, Edisan Z (2002) Yaşamın so- nunda verilen kararlara ilişkin bir etik tartış- ma. T Klin Tıp Etiği-Hukuku-Tarihi, 10(4):263- 68.
  • Appelbaum PS (2007) Assessment of patient’s competence to consent to treatment. N Engl J Med, 357(18):1834-1840.
  • Aydın E, Ersoy N (1995) Klinikte etik karar verme süreci. T Klin Tıbbi Etik, 3(1):12-6.
  • Azoulay E, Timsit JF, Sprung CL (2009) Prevalence and factors of intensive care unit conflicts. Am J Respir Clin Care Med, 180(9):853-60.
  • Başak T, Uzun Ş, Arslan F (2010) Yoğun bakım hemşirelerinin etik duyarlılıklarının incelen- mesi. Gülhane Tıp Dergisi, 52(2):76-81.
  • Baştürk E(2003) Do–Not–Resuscitate (DNR) tali- matının temel etik ikeler açısından değerlen- dirilmesi. T Klinik Tıp Etiği Hukuku Tarihi, 11(1):12-21.
  • Berggren I, Begat I, Severinsson E (2002) Aust- ralian clinical nurse supervisors’ ethical deci- sion-making style. Nursing and Health Sciences, 4(1-2):15-23.
  • Breen CM, Abernethy AP, Abbott KH et al. (2001) Conflict associated with decisions to limit life- sustaining treatment in intensive care units. J Ger Intern Med, 16(5):283-89.
  • Büyükkoçak Ü, Çakırca M (2007) Anestezi ve yo- ğun bakım ile ilgili etik konular. Türkiye Kli- nikleri J Anest Reanim, 5(1):19-30.
  • Christakis NA, Asch DA (1995) Physician characteristics associated with decisions to withdraw life support. Am J Public Health, 85(3):367-372.
  • Cimete G (2002) Yaşam Sonu Bakım Ölümcül Hastalarda Bütüncü Bakım. Nobel Tıp Kitab- evleri, ss: 93-123.
  • Cook DJ, Guyatt GH, Jaeschke R et al. (1995) Determinants in Canadian health care workers of the decision to withdraw life support from the critically ill. Canadian Critical Care Trials Group. JAMA, 273(9):703-8.
  • Curtis JR (2004) Communicating about end-of-life care with patients and families in the intensive care unit. Crit Care Clin, 20(3):363-80.
  • Çobanoğlu N (2009) Kuramsal ve Uygulamalı Tıp Etiği. Eflatun Yayınevi.
  • Demirhan EA, Karakaya H (2001) Klinik Uygulamalarda İçinde; Klinik Etik (Editörler: Demirhan E A, Oğuz Y, Elçioğlu Ö, Doğan H) Nobel Tıp Kitapevleri. ss: 85-98. İlişkileri.
  • Derse AR (2005) Limitation of treatment at the end-of-life: withholding and withdrawal. Clin Geratr Med, 21(1):223-238.
  • Elçioğlu Ö, Demirhan EA (2001) Klinik Uygulamalarda Her Durumda Ortaya Çıkan Etik Yükümlülükler. İçinde; Klinik Etik (Edi- törler: Demirhan EA, Oğuz Y, Elçioğlu Ö, Doğan H) Nobel Tıp Kitabevleri. ss: 104-148.
  • Erkekol FÖ, Numanoğlu N, Gürkan ÖU ve ark. (2002)Yoğun bakım ünitelerine ilişkin etik konular. Toraks Dergisi, 3(3):307–316.
  • Gillick MR (2012) Ethical issues near the end of life.http://www.uptodate.com/contentsethical issues-near-the-end-of-lifeview Ocak 2012). (erişim 15
  • Gilligan T, Smith ML, Raffin TA (2010) Ethical issues of care in the cardiac intensive care unit. In Cardiac Intensive Care. (Editors Jeremias A, Brown DL) Second Edition, Soun- ders Elsevier Inc. p:9-24.
  • Gilliland M (2010) A systematic approach to ethical decision-making for nurses confronted with ethical problems involving elder abuse. Health Careers Today www.mySA.com (erişim 1 Mart 2011).
  • Hall RI, Rocker GM (2000) End-of-Life support care in the ICU: treatments provided when life support was or was not withdrawn. Chest, 118(5):1424-30.
  • Hanson LC, Danis M, Garrett JM et al. (1996) Who decides? Physicians’ willingness to use life-sustaining treatment. Arc Intern Med, 156(7):785-789.
  • Hasta Hakları Yönetmeliği. Resmi Gazete Tarih: 01.08.1998; http://www.saglik.gov.tr/TR/belge/1- 555/hasta-haklari-yonetmeligi.html (erişim 15 Ocak 2011). 23420
  • Hughes M, Ahmed S (2009) Medical and nursing intensive care delivery-team dynamics and stressors. In Intensive Care Units: Stres, Procedures and Mortality Rates. (Editor Le Claire SE) Nova Sciences Publishers, Inc. p:111-124.
  • Kane G, Jeffery ME, Lanken PN et al. (2004) Ethical issues in the intensive care unit. Pulmonary Disease, 11(3):1-12.
  • Kellum JA, Dacey MJ (2009) Ethics in the intensive care unit: Informed consent; withholding and withdrawal of life support; and http://www.uptodate.com/contents/ethics-in- the-intensive-care-unit-informed-consent- withholding-and-withdrawal-of-life-support- and-requests-for-futile-therapies (erişim 20 Mayıs 2010) futile therapies.
  • Koh Y, Ku EY, Koo YM et al. (2004) Ethical issues identified in intensive care units of a university http://www.eubios.info/ABC4/abc4108.htm (erişim 10 Mayıs 2011). hospital.
  • Kutlay O, Yılmazlar A (2001) Anestezi ve yoğun bakımda etik. İçinde; Klinik Etik (Editörler: Demirhan E A, Oğuz Y, Elçioğlu Ö, Doğan H) Nobel Tıp Kitapevleri. ss: 532-548.
  • Latimer EJ (1998) Ethical care at the end of life. CMAJ, 158(13):1741-1747.
  • Levin PD, Sprung CL (2005) Withdrawing and withholding life- sustaining therapies are not the same. Critical Care, (9):230-232.
  • Lo B, Steinbrook R (1991) Beyond the Cruzan case: The US supreme court and medical practice. Ann Intern Med, 114(10):895-901.
  • Luce JM, Lemiaire F (2001) Two transatlantic view points on an critical quandry. Am J Respir Crit Care Med, 163(4):818-21.
  • Luce JM, Ruberfield GD (2002) Can health care costs be reduced by limiting intensive care at the end of life? Am J Respir Crit Care Med, 165(6):750-4.
  • Luce JM (1990) Ethical principles in critical care. JAMA, 263(5): 696-700.
  • Mani RK (2003) Limitation of life support in the ICU: Ethical issues relating to end of life care. Indian J Crit Care Med, 7(11): 2-7.
  • Melia KM (2001) Ethical issues and the impor- tance of concensus for the intensive care team. Soc Sci Med, 53(6):707-19.
  • Nelson JE, Danis M (2001) End-of-life care in intensive care unit: where are we now? Crit Care Med, 29(2):N2-9.
  • Oberle K, Hughes D (2001) Doctors’ and nurses’ perceptions of ethical problems in end of life decisions. J Adv Nurs, 33(6):707-15.
  • Raper RF, Fisher MMcD (2009) Ethics in intensive care. In OH’s Intensive Care Manual. (Editors Bertsen AD, Soni N) Sixth Edition, Butter- worth Heineman Elsevier, Elsevier Limited. p:61-66.
  • Sert H, Gözdemir M, Işık B (2007) Kardiyopulmo- ner canlandırma yapılmaması etik mi? Yeni Tıp Dergisi, 24(2):85-9.
  • Sibbald RW, Lazar NM (2005) Bench-to-bedside review: Ethical challanges for those in directing roles in critical care units. Critical Care, 9(1):76-80.
  • The Society of Critical Care Medicine Ethics Committee (1994) Attitudes of critical care medicine professionals concerning distribution of intensive care resources. Crit Care Med, 22(2): 358-62.
  • Troug R, Cist AF, Brackett SE et al. (2001) Recommendations for end-of-life care in the intensive care unit: The Ethics Committe of the Society of Critical Care Medicine. Crit Care Med, 29(12):2332-348.
  • Truog RD, Campbell ML, Curtis JR et al. (2008) Recommendations for end-of-life care in the intensive care unit: A consensus statement by the American College of Critical Care Medicine. Crit Care Med, 36(3):953-63.
  • Aydınlatılmış Onam Kılavuzu. TTB-UDEK Etik Çalışma Grubu Aydınlatılmış Onam Kılavuzu 2008. www.biyoetik.org.tr/etkinlikler/UDEK/UDEK- ECG-AO Kilavuzu.pdf (erişim 20 Mayıs 2010)
  • Türk Tabipler Birliği, Etik Bildirgeler Çalıştayı Sonuç Raporları, 2008 Birinci Baskı, Türk Tabipler Birliği Yayınları, Ankara.
  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1982). (http://www.anayasa.gen.tr/1982ay.htm; (erişim 5 Ocak 2011).
  • Uysal N (2004) Yoğun bakımda yaşam desteğinin sonlandırılması. 4(4):211-214. Bakım Dergisi,
  • Vincent JL (2001) Cultural differences in end-of life care. Crit Care Med, 29 (Suppl 2): 52-5.
  • Viney C (1996) A phenomenological study of ethical decision-making experiences among senior intensive care nurses and doctors concerning withdrawal of treatment. Nurs Crit Care, 1(4):182-87.
  • Whitmer M, Hurst S, Prins M et al. (2009) Medical Futility: a paradigm as old as Hippocrates. Dimensions of Critical Care Nursing, 28(2):67- 71.
  • Williams C (2007)(Editorial) Unpopular patients in intensive care unit: is holistic care achievable? Nursing in Critical Care, 12(2):59-60.
There are 55 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Journal Section Research Article
Authors

Hatice Tel

Publication Date February 9, 2012
Published in Issue Year 2012Volume: 1 Issue: 1

Cite

APA Tel, H. (2012). Yoğun Bakım Ünitelerinde Sık Karşılaşılan Etik Sorunlar. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi, 1(1), 30-38.